Portal Funduszy Europejskich
02.10.2026
Pomoc techniczna FEnIKS wspiera rozwój kompetencji, narzędzi i potencjału instytucji odpowiedzialnych za ten proces, pomagając im skutecznie odpowiadać na wyzwania związane z realizacją dużej liczby inwestycji finansowanych ze środków europejskich.
W dniach 29–30 września br. w Jachrance odbyło się spotkanie robocze poświęcone kontroli inwestycji infrastrukturalnych i obsłudze projektów unijnych zorganizowane przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego. Wzięli w nim udział przedstawiciele instytucji zaangażowanych w realizację programu FEnIKS, w tym wojewódzkich inspektoratów nadzoru budowlanego, konserwatorów zabytków oraz administracji architektoniczno-budowlanej wojewodów. Spotkanie było okazją do podsumowania efektów wsparcia z pomocy technicznej FEnIKS i pokazania, jak przekłada się ono na codzienną pracę instytucji uczestniczących w procesie inwestycyjnym oraz na skuteczne i szybkie wdrażanie inwestycji.
Pracownicy służb, których przedstawiciele zebrali się na konferencji kontrolują prowadzone roboty, pobierają i badają próbki materiałów budowlanych, sprawdzają obiekty przed dopuszczeniem ich do użytkowania i nadzorują przestrzeganie przepisów. Skala tej pracy najlepiej pokazuje, dlaczego takie wsparcie jest potrzebne.
W latach 2019–2025 GUNB i wojewódzkie inspektoraty nadzoru budowlanego:
Tylko w projektach FEnIKS:
Za tymi liczbami stoją konkretne inwestycje. Przykłady skontrolowanych i bezpiecznie realizowanych zadań to m.in. kontrole:
Kontrola to istotny element w procesie inwestycyjnym, który pozwala na sprawdzenie, czy obiekt powstaje zgodnie z projektem i przepisami oraz czy może być bezpiecznie użytkowany. Nadzór nie kończy się jednak w momencie przecięcia wstęgi – równie istotne są późniejsze kontrole stanu technicznego i utrzymania obiektów.
Równie ważna część procesu odbywa się w urzędach wojewódzkich. Wojewoda jest organem administracji architektoniczno-budowlanej m.in. w przypadku inwestycji strategicznych i ponadlokalnych, w tym związanych z bezpieczeństwem i obronnością. Do jego zadań należy wydawanie pozwoleń na budowę i decyzji związanych z realizacją tzw. specustaw. W latach 2023–2024 wojewodowie wydali 234 decyzje dotyczące zadań realizowanych w ramach POIiŚ i FEnIKS.
Jeszcze większą skalę widać w postępowaniach dotyczących nieruchomości, na których powstają inwestycje. Wojewodowie wydali 9 203 decyzji odszkodowawczych dla zadań realizowanych w ramach POIiŚ i FEnIKS.
Pomoc techniczna FEnIKS wspiera również Generalnego Konserwatora Zabytków oraz 16 wojewódzkich urzędów ochrony zabytków. Duże projekty transportowe czy energetyczne często przebiegają przez tereny objęte ochroną konserwatorską. Dzięki wsparciu FEnIKS służby te mogą sprawniej wydawać decyzje, przeprowadzać wizje lokalne i wyłapywać ewentualne nieprawidłowości na wczesnym etapie. Pozwala to na idealne pogodzenie dwóch kluczowych celów: szybkiego rozwoju nowoczesnej infrastruktury oraz ochrony dziedzictwa kulturowego.
Pomoc techniczna dla GUNB i wojewódzkich inspektoratów nadzoru budowlanego, administracji architektoniczno-budowlanej wojewodów oraz wojewódzkich konserwatorów zabytków w 16 województwach będzie kontynuowana aż do 2029 roku. Obecne projekty rozwijają działania zapoczątkowane w 2019 roku i nadal będą wspierały służby odpowiedzialne m.in. za kontrolę prawidłowości przygotowania i realizacji inwestycji oraz wydawanie decyzji potrzebnych do ich użytkowania.
Od 2025 roku projekt jest realizowany w oparciu o innowacyjny system rozliczania – Finansowania niepowiązanego z kosztami. Jest to zalecana i propagowana przez Komisję Europejską metoda rozliczeń opierająca się na konkretnych rezultatach z realizacji projektu. W oparciu o nowy system, jeden z czterech w Europie dotyczący działań pomocy technicznej, wspierane służby będą mogły skutecznie i bez nadmiernych obciążeń administracyjnych zapewniać sprawne wdrażanie inwestycji FEnIKS.
Choć pomoc techniczna pozostaje w tle największych inwestycji, jej efekty są bardzo konkretne. To środki, które wzmacniają potencjał instytucji stojących na straży prawidłowej realizacji inwestycji budowlanych. Dzięki temu, mimo dużej liczby projektów w ramach programu FEnIKS, możliwe jest skuteczne i terminowe prowadzenie procesów inwestycyjnych zapewniających ich wysoką jakość i bezpieczeństwo użytkowania.
